nieuws

Evolutietheorie kritische opmerkingen

Om te beginnen de evolutietheorie geeft geen antwoord op vragen als hoe leven is ontstaan en hoe het heelal is ontstaan. Evolutie is een interessante theorie omdat deze alle religies die de schepping van de mens als grondvest hebben voor een dilemma plaatst. Want wie de evolutie bestudeerd zal erop uit komen dat die niet te ontkennen is. En dat er dus iets fundamenteel in tegenspraak is met een heiligboek waarin over een schepping wordt gesproken, waardoor de gevolgen verder verschuiven naar het probleem van alwetendheid van de auteur van dat soort boeken. Darwins evolutietheorie geeft uitleg hoe in 3 miljard jaar eencellige organisme zich tot mens kon ontwikkelen. Ik wil hier een paar puntjes aanstippen binnen de evolutie theorie, die me dwars zitten of welke me juist extra interesseren. Voor meer informatie over de evolutietheorie zelf raad ik aan op wikipedia te kijken of het boekje van Bas Haring “Kaas en de evolutietheorie” te lezen waarin hij de evolutie op zeer inzichtelijke wijze uitlegt.

Sociale evolutie
Het grote gevaar van de evolutietheorie is de sociale tak. Deze gebruikt evolutie te pas en te onpas om gedrag te verklaren aan de hand van veronderstelde omstandigheden ‘toen het voor de mens nog enkel om voortplanting ging’. De zwakte van deze toepassing van evolutie, zit hem erin dat dit niet te controleren valt en dus niet wetenschappelijk is. Bovendien kun je dan wel alle kanten op lullen (verklaren). Ik geef een voorbeeld: Waarom hebben vrouwen meer haar op hun hoofd dan mannen? Tijdens het voortplanten zijn vrouwen met lang haar aantrekkelijker omdat die aan hun haren konden worden vast gehouden wanneer ze van achter werden genomen. Vrouwen met lang haar raken dus sneller bevrucht en hebben meer kinderen. Dit zou een typische sociale evolutie verklaring kunnen zijn. Ik verzin het hier ter plekke, het is niet te bewijzen en ik neem aan de grootste lulkoek, maar wel typisch voor de sociale evolutie(psychologie).

Waarom progressie
Een belangrijk onderdeel dat ik een tijd niet bevatte van evolutie is waarom zou er een ontwikkeling plaats vinden naar steeds complexere organismen? Zo veronderstelde ik een tijd dat er een nog niet benoemde ‘kracht’ achter evolutie schuil ging. Want waarom bleven eencellige organismen niet lekker in de oceaan dartelen? Om daar tevreden te zijn met hun huidige status. Maar er ontstonden steeds ingewikkeldere wezens. Er zit geen hogere kracht achter, maar complexere organismen zijn flexibeler in wisselende omstandigheden en dus beter in voortplanten.

Complexiteit
Hoe kan de evolutie ooit toevallig zo iets als een oog laten ontstaan? Dit bewijst toch dat er een intelligente ontwerper is. Het oog is ontwikkeld van een simpele optische zenuw tot een mechanisme dat kleuren kan onderscheiden met een lens om scherp te stellen en een iris om zich aan te passen aan de hoeveelheid licht. Elk toegevoegd onderdeel aan het oog maakte een organisme flexibeler bij wisselende omstandigheden en dus evolutionair gezien fitter. Het mooie is dat juist het oog een illustratie is van de afwezigheid van een ontwerper. Want aan de binnenkant van de oogbol zit het lichtgevoelige deel waarop waarnemingen binnenkomen, daarbovenop liggen de zenuwen die de informatie naar de hersenen sturen. Een ontwerper had deze zenuwen aan de buitenkant geplaatst, want nu moeten de zenuwen de oogbol uit, waardoor het menselijke oog een zogenaamde blinde vlek heeft.

Een andere mooie manier om dit uit te leggen komt van Bas haring. Waarin hij de vergelijking maakt met een denkspel. Als je de regels totaal niet kent en je krijgt 100 borden en doet willekeurig een zet op ieder bord. 90 mogen niet. 5 zetten zijn dom en 5 zijn normale zetten. De 90 borden die er niet toe doen gooi je weg. De wereldkampioen doet vervolgens een tegen zet. En je krijgt nu voor elk bord weer 100 mogelijkheden, dus heb je er nu 1000. Je doet weer een willekeurige zet op elk bord, ook de borden waarop je verliest vallen af. Op deze wijze gaat het een tijdje door. Stel dat iemand je met een na 20 zetten overgebleven bord ziet tegenover de wereldkampioen. Deze persoon ziet alleen je beste bord en niet de duizenden borden die weggegooid zijn. Dit doet lijken alsof jij een zeer intelligent speler bent. Zo verloopt ook de evolutie, doordat je alleen de geslaagde exemplaren ziet en niet alle mislukkingen lijkt het alsof er intelligentie was, waar er slechts toeval is.

Toevallige mutaties
Is het niet een wonder als er een spontane en nuttige mutatie plaats vindt in een voortplantingscel? Alleen als genen (door toeval) veranderen en dit levert een winst op, want ik neem aan dat de meeste mutaties juist problemen veroorzaken, kan er zoiets ontstaan als een iris. Hoeveel van deze wonderen kunnen er plaats vinden in 3 miljard jaar. Is dat genoeg om tot een mens te komen?
Er zijn veel factoren die invloed hebben op mutaties en het is een complex proces. Een opmerkelijk puntje is directed mutagenesis (gestuurde mutatie). Zo stelde John Cairns in 1988 de hypothese dat bacteriën zich sneller aan een omgeving aanpaste dan mogelijk was door willekeurige mutatie. Michael Smith heeft voor zijn onderzoek waarbij synthetisch stukjes DNA aanpassingen maken in natuurlijk DNA een Nobelprijs gekregen. Ik zie hier zelf nog geen helemaal bevredigend antwoord op hoe mutatie zo snel kan verlopen. Maar er zijn al wel onderzoeken die de weg wijzen. Ook is het zo dat mutaties niet om grote veranderingen gaan, maar om heel veel kleine stapjes, waardoor het veel meer een geleidelijk proces is, waarvan ontwikkeling tot steeds complexere organisme een logisch onderdeel is.

De mens als een tussenfase?
Naar mijn inzicht is er nog maar weinig selectie bij de mensen. Sommige hebben wellicht iets meer keus. Maar bijna iedereen, zelfs iemand die zonder zeer extreme medische hulp normaal de voortplantingsleeftijd nooit zouden halen, kan kinderen maken. Wat betekent dit voor de mensheid? Ik denk dat de enige oplossing om de mensheid te redden van steeds zwakkere genen, is dat we de evolutie in eigen hand nemen en zelf aan de slag gaan met onze genen. (Lees hier Stephen Hawkings vergelijkbare idee over evolutie.) Bovendien zijn we het ethische gezien verplicht als we de mogelijkheden hebben om de zwakheden (zoals aangeboren ziektes) uit de genen van ons nageslacht te halen. Maar dat is een andere discussie.

Het woord theorie
Hierin ligt de essentie van het wetenschappelijke aspect van wetenschap besloten. Sommige mensen denken dat, omdat het een theorie is, evolutie niet vast staat. Echter is de theorie onderbouwt en bewezen op ontelbare manieren, zoals fossielen, onderzoek naar groepen vissen (lees Darwins Hofvijver), onderzoek naar overdracht van genen, overeenkomsten tussen soorten, en teveel om op te noemen. Nergens wordt het tegendeel aangetoond. Terwijl dit prima zou kunnen met bijvoorbeeld fossielen die geen verandering over tijd aantonen, het spontaan ontstaan van soorten of het bestaan van organisme of organen die niet via een weg van stapsgewijze evolutie zouden kunnen ontwikkelen. De kern van wetenschap is dat je jouw gedachten zo formuleert dat deze te onderzoeken zijn. Hierin ligt een belangrijk onderscheid met geloven in een schepper; dit is op geen enkele manier te bewijzen of te weerleggen.

Evolutie en geloven
Ik denk dat geloven een genetisch aangeboren eigenschap is. Als ik drie rode stoplichten achter elkaar tegenkom zie ik daar een plan achter. En dan heb ik het nog niet over mijn overleden moeder. Bovendien is er ook de evolutie van gedachten. Dit is het idee dat evolutie ook plaats vindt bij cultuur en gedachten, niet via genen maar via memen. Een idee dat goed is in zichzelf kopiëren en in zichzelf in standhouden is bij veel mensen te vinden. De grote religies zijn hier goede voorbeelden van. Het geloof van de “Shakers” is een voorbeeld van hoe dit slecht kan aflopen, aangezien deze meme voortplanting verbiedt, tellen ze nog maar 3 leden.

De wetenschap kan nog niet alles rondom evolutie verklaren maar ik ben nog niets tegengekomen dat evolutie weerlegt. Hierdoor blijft het 200 jaar na de geboorte van Darwin nog steeds boeiend om nieuwe ontwikkeling op dit gebied te volgen.

© 2009 Dorus Oerlemans.